Reading time: 2 minutes

Over de brilstand en andere topclichés

PSV en Ajax spelen deze week weer in de Champions League. De kranten en voetbalwebsites zullen weer vol staan met voetbalclichés. We hebben de vijf meest gebruikte voor je op een rij gezet.

1. De brilstand

“Na een 45 minuten stond nog steeds de brilstand op het scorebord”. Het kan een passage zijn uit ieder verslag van een saaie wedstrijd. En, moeten we echt uitleggen waar de term brilstand vandaan komt? Nee, laat maar. Je bereikt met dit cliché het toppunt als je hem gebruikt in de kop van het artikel.

2. De domstadbewoners/ de noorderlingen/ de kaasstadbewoners

De schrijver van een wedstrijdverslag wil niet de hele tijd de naam van de club noemen. Dat levert immers een vervelend artikel op. Daarom kiest hij of zij voor een synoniem. FC Utrecht wordt dan ‘de domstadbewoners’, FC Groningen: ‘de noordelingen’, AZ: de kaasstadbewoners, enzovoorts. Het zijn overigens synoniemen die alleen in de voetbalverslaggeverij worden gebruikt. Google maar eens op ‘domstadbewoners’.

3. Op rozen zitten

“Met zeven overwinningen in acht duels in de eredivisie zit PSV voorlopig op rozen”. De zin komt uit een artikel over PSV, vorig jaar in het Eindhovens Dagblad. Ook in het verslag van de Klassieker van een paar weken geleden kom je dit topcliché tegen. Volgens Onze Taal gaat de uitdrukking terug tot de Oudheid, toen een laag rozenblaadjes op de grond een teken van luxe was. De rijken sliepen soms op een bed van rozenblaadjes, wat heel wat lekkerder lag dan stro. De uitdrukking is geclaimd door de voetbalverslaggeverij. Je leest niet in het Financieel Dagblad dat een bestuursvoorzitter op rozen zit na de publicatie van fantastische winstcijfers.

4. De druiven zijn zuur

Dit cliché wordt niet alleen in de voetballerij gebruikt, maar ook in verslagen van andere sporten. Vaak in de verkeerde betekenis. Het gezegde komt uit de fabel van Aesopus over een hongerige vos, die een wijngaard binnensluipt waar mooie, lekkere druiven hangen. Hij wil ze graag opeten, maar ze hangen te hoog. Daarom zegt hij dat het nog groene, ofwel onrijpe druiven zijn. Kortom, hij had ze toch niet hoeven. “Groen” is later vervangen door “zuur”. Dus als je schrijft: “de druiven zijn zuur voor Ajax” bedoel je dat Ajax de wedstrijd toch niet had hoeven winnen omdat deze niets betekende.

5. Door het oog van de naald kruipen

Ook populair in wedstrijdverslagen is het spreekwoord “door het oog van de naald kruipen”, dat stamt uit de zeventiende eeuw. Het betekent: “aan een groot gevaar ontsnapt zijn” of “er goed vanaf komen”. Het spreekwoord heeft een Bijbelse oorsprong en is afgeleid van een uitspraak van Jezus: “Het is gemakkelijker voor een kameel om door het oog van de naald te gaan dan voor een rijke om het koninkrijk van God binnen te gaan.”

Zijn de druiven vanavond zuur voor PSV? Zal Ajax morgenavond door het oog van de naald kruipen in Lissabon? We gaan het meemaken.